Specjalne ruchy w szachach

Oprócz klasycznych i zwyczajnych ruchów, w szachach zdarzają się również magiczne momenty – niekonwencjonalne i interesujące ruchy. Przyjrzyjmy się im razem i wyjaśnijmy historię każdego z nich.

Ruch pionka o 2

Zwykle przesuwamy pionek o jedno pole do przodu, z jednym wyjątkiem – gdy pionek znajduje się w swojej pozycji bazowej na drugim (po stronie białej) lub siódmym (po stronie czarnej) rzędzie. Dopiero wtedy pionek można przesunąć o dwa pola, po czym przesuwamy go tylko o jedno pole.

Roszada

Kolejnym nietypowym ruchem jest roszada. Przyzwyczailiśmy się do tego, że król porusza się o jedno pole we wszystkich kierunkach, ale w tym przypadku porusza się o dwa pola na skrzydle królewskim lub hetmańskim.

W tym przykładzie z otwarcia obrony sycylijskiej jest moment, w którym białe wolą roszadę po skrzydle hetmańskim (długa roszada), a czarne wolą roszadę po skrzydle królewskim (krótka roszada).

W tym przypadku król poruszył się o dwa pola i dokonał wymiany z wieżą. Warunkiem jest jednak, aby roszada była pierwszym ruchem w grze zarówno dla króla, jak i wieży, a taką sztuczkę można wykonać tylko raz.

Do czego służy roszada? To proste – chronimy naszą najważniejszą figurę i odsuwamy ją od głównego pola w centrum szachownicy. To utrudnia przeciwnikowi atak, a dodatkowo wprowadzamy do gry wieżę, która od początku gry czekała smutno w rogu.

Transformacja pionka

Co dzieje się z pionkiem, który przemierzy całą szachownicę i trafi na ostatni rząd? Szkoda by było, gdyby po prostu tam stał lub został zmuszony do odejścia. Dlatego pionek, który z powodzeniem dotrze do ostatniego rzędu – ósmego dla białych, pierwszego dla czarnych – zamienia się w dowolną figurę (oprócz króla, zawsze jest tylko jeden :) )

Pionki są gotowe, by przesunąć się do ostatniego rzędu i w cudowny sposób przekształcić się w silniejszą figurę. W co je przekształcimy?

To zawsze zależy od nas, możemy ustawić w grze dowolną figurę, która nam odpowiada. Hetman jest najczęściej ustawiany, ponieważ jest najsilniejszą figurą na szachownicy.

En passant lub „przechodząc”

Ten ruch specjalny jest chyba najciekawszy. Słowo „en passant” pochodzi z języka francuskiego i można je przetłumaczyć jako „przejście obok”. Przejście obok działa tylko z pionkami, które wykonały już inny ruch specjalny – przesunięcie się o dwa pola z drugiego lub siódmego rzędu. Pokażemy to na przykładzie:

W tym zakończeniu Biały decyduje się przesunąć swojego pionka z e2 na e4, o 2 pola.

Dopiero teraz Czarne mają możliwość zbicia tego pionka – zagraj fxe3.

To jak cud, jakby pionek z e2 nie przesunął się o dwa pola, a tylko o jedno – na e3. Czarny pionek wyrzuciłby go, a pozycja wyglądałaby dokładnie tak samo, jak na powyższym obrazku.

Aby ten fascynujący ruch był możliwy, pionek przeciwnika musi przesunąć się o dwa pola naraz od rzędu startowego, nasz pionek musi znajdować się na piątym (jeśli gramy białymi) lub czwartym (jeśli gramy czarnymi) rzędzie. Ruch w przelocie musi zostać wykonany, gdy tylko przeciwnik przesunie pionka o dwa pola, ponieważ nie jest już ważny w kolejnym ruchu.

Autorka: Stella Sáňková, mistrzyni szachowa kobiet FIDE

Spodobał Ci się artykuł? Podziel się nim ze znajomymi.

ArtNo049